NET OP TIJD

.

Afgelopen donderdag zouden wij weer naar zusje gaan, maar na het weekend ging ze opeens zo snel achteruit, dat we al op woensdag zijn geweest. Het werd een emotioneel bezoek. Ze was zo ziek toen we kwamen, had zo ontzettend veel pijn, maar ze was toch zo blij dat we er waren en omhelsde me. Ze wilde me niet meer loslaten en ruim vijf minuten hebben we zo gezeten, de armen om elkaar heen. Toen sloeg de vermoeidheid toe en moest ze me wel loslaten. Ik bleef naast haar zitten, mijn hand in haar hand. Ze had het zo verschrikkelijk moeilijk. En ik kon niets voor haar doen, alleen blijven zitten en haar zachtjes moed inpraten. Ze sliep half, maar de grip in haar hand was buitengewoon krachtig, waar ze die kracht vandaan haalde, weet ik niet, maar mijn vingers begonnen te tintelen en voorzichtig probeerde ik mijn hand weg te halen. Ze schrok daarvan, “Niet doen, niet doen”, zei ze en zakte meteen weer weg. Ik liet mijn hand waar die was.

Zo’n drie kwartier later kreeg ze weer een hevige pijn aanval en wat er toen gebeurde kan ik hier niet vertellen. Het was hartverscheurend en te naar om op te schrijven. De constant toegediende dosis morfine werd verhoogd.

’s Avonds hoorden we dat de huisarts was geweest en er was besloten om haar in slaap te brengen, zodat ze in ieder geval geen pijn meer zou voelen.

Zaterdagochtend belde mijn zwager en zei, “Als je nog afscheid wil nemen, moet je nu komen.” We hadden net met zoon R afgesproken om naar hem toe te gaan om even aan de behoefte aan wat kleinkinderen toe te geven. Echtgenoot heeft R afgebeld en Renner even laten plassen en we zijn in de auto gestapt. Ik gaf echtgenoot toestemming om zich niet aan de snelheid te houden. “Als er ruimte is, mag je van mij gassen, die bekeuring neem ik dan wel.”

We waren om acht minuten over half één in Hardenberg. Drie minuten later zat ik naast zusje. Haar ademhaling ging stootsgewijs. Ik streelde haar gezicht en gaf haar een zachte kus. Vertelde haar dat ze geen moeite meer hoefde te doen om te ademen. Ik was bij haar en zou bij haar blijven.

Om kwart voor één was het afgelopen. Vijf maanden na die afschuwelijke diagnose was het einde daar. Ze was pas 68. De echo van de nieuwe baby kon ze dus toch niet meemaken.

Mijn lieve zusje, wat zal ik haar ontzettend missen.

.

Advertenties

ZUSJE

.

Wat doe je als je weet dat je dood gaat? Dat je tijd van leven nog maar zeer beperkt is, omdat chemo niets uithaalt en de kanker zich blijft verspreiden? Wat kun je dan nog doen als je niet alleen maar op je bed wilt liggen wachten tot het zover is? Lange autoritjes zijn niet meer mogelijk, een wandeling maken lukt, met hulp van een rollator, hooguit tot aan de voordeur. Je bent constant bezig met zorgen dat je lucht binnen krijgt, dat je af en toe nog echt kan lachen. Je bent afhankelijk van een goede pijn medicatie, want zonder ga je al dood van de pijn. Zelf ergens op bezoek gaan is uitgesloten, maar je wilt nog zo veel mensen zien en dan vooral je kinderen en kleinkinderen. Wat nou als die allemaal zo ver weg wonen dat ze zeker niet dagelijks of wekelijks langs kunnen komen?

Zo’n situatie is moeilijk te aanvaarden, maar je hebt geen keus.

Mijn zusje, ze is zo dapper. Opgeven is geen optie, al weet ze dat ze nog maar weinig tijd heeft. Na weer bijna twee weken in het ziekenhuis, is ze vorige week weer thuisgekomen, deze keer in de wetenschap dat het is om in alle rust (in het ziekenhuis voelde ze zich alleen maar zieker worden) naar het einde te gaan. Ze heeft nu zeer zware, goed werkende pijnstilling die er voor zorgt dat haar laatste dagen draaglijk zijn. Er is iets heel leuks voor haar om naar uit te kijken: haar jongste zoon en zijn vriendin verwachten een baby. De geboorte zal ze niet meemaken, maar een echo waarbij gekeken wordt naar wat het geslacht zal zijn, wel. Haar zoon heeft contact gezocht met een stichting die wensen van terminale patiënten laat uitkomen. Ze wordt opgehaald met een ambulance en daarna weer keurig thuis gebracht. Dit gaat morgen over een week gebeuren en ze verheugt zich daar enorm op. Voor die tijd weigert ze zeker om dood te gaan.

Zelf gaan echtgenoot en ik zo vaak mogelijk naar haar toe en ook dat vindt ze heerlijk, ik rook nog steeds en ze vindt af en toe een paar trekjes van een sigaret nog steeds erg lekker. Wie ben ik om dat tegen te houden? Gisteren is onze jongste mee geweest, hij wilde zijn favoriete tante graag nog een keer zien. Er is een ontzettend leuke foto gemaakt van die twee samen, zowel zoon als zusje met een brede lach en mens, wat lijken ze op elkaar. Zoon is al vrijwel kaal en zusje krijgt net weer een donslaagje haar. Iemand die hen niet kent en de foto zou zien, zou zweren dat het moeder en zoon is. Donderdag hopen we weer naar haar toe te gaan, we spreken ook iedere keer af, dat het niet de laatste keer zal zijn. Ik hoop zo dat we dat nog vaak kunnen doen.

.

VERDER / GENIETEN

.

Ze lag op haar bed in de woonkamer en voelde zich hondsberoerd, de misselijkheid was overweldigend en ook de pijn werd niet echt minder. Ze moest echter proberen zich daar overheen te zetten, haar twee zussen zouden komen en daar verheugde ze zich op, maar het was eigenlijk niet te doen. De kanker vrat haar van binnen op, dat kon ze voelen. Toch had ze ingestemd met nog een chemokuur om haar kansen, voor zover die er nog waren, toch iets te vergroten. Ze wilde niet opgeven, want er was nog zo veel wat ze wilde, nog zo veel om van te genieten.

Ze wilde haar kleinkinderen zien opgroeien tot mooie, gelukkige en krachtige mensen. Ze zou graag nog kleine reisjes maken met haar man, nee, ver weg was niet nodig, maar nog eens naar Texel zou wel heel leuk zijn. Ook haar broers en zussen zou ze wat vaker willen zien, maar ja, ieder had zijn eigen leven en dan kwam familiebezoek niet altijd op de eerste plaats. Vandaag echter zouden haar zussen komen, net nu ze zich zo beroerd voelde. Ze zuchtte en sloot haar ogen.

Het was fijn geweest om elkaar weer te zien, maar echt genieten was niet gelukt. Er waren wat foto’s gemaakt, misschien wel de laatste foto’s waar ze met z’n drieën op stonden. Ze wist niet of ze die foto’s wel wilde zien en of haar zussen er wel zo blij mee zouden zijn. Het zou vast niet echt een mooie herinnering zijn, al had ze echt geprobeerd af en toe een glimlach te produceren.

Ze lag weer op bed, de ogen gesloten, ze was zo verschrikkelijk moe. Ze wilde nog zo graag verder leven, maar wist niet hoe ze dat vol kon houden als ze zich elke dag zo ontzettend beroerd voelde. Wat viel er dan nog te genieten?

.

VREEMD, VREEMDER, VREEMDST

.

Bij het woord chirurg denk ik altijd aan iemand met scherpe messen e.d. Ik ging dus met angst en beven naar de kaakchirurg en had me voorbereid op een lange wachttijd, want, dacht ik, er zou waarschijnlijk eerst een foto gemaakt moeten worden. Voor de zekerheid had ik mijn spuit meegenomen. De afspraak stond om 10.35uur, maar je weet het nooit, nietwaar. Omdat ons eigen ziekenhuis min of meer buiten dienst is, moest ik naar het ziekenhuis in Almere. Toch een half uur rijden van deur tot deur. Geloof het of niet, maar ik was om 10 over half 12 alweer thuis en toen waren we ook nog bij de apotheek langs geweest.

Ja, er werd eerst een foto gemaakt, maar hoe dat ging, had ik nog niet eerder meegemaakt. De laatste keer dat er een foto van mijn gebit werd gemaakt, en dan heb ik het over jaren geleden, kreeg ik een of ander stukje lood in mijn mond. Of het echt lood was weet ik niet, maar zo zag het er in ieder geval uit en dat liet me behoorlijk kokken. Deze keer moest ik stevig bijten op een vreemd gevormd stuk dik karton, met mijn hoofd in een vreemd apparaat en dat draaide dan in 15 seconden rond. Dat zeg ik, vreemd allemaal.

Even later werd ik geroepen voor de behandeling, zo noemde de assistente het, behandeling. Ik vond het nogal zwaar klinken, er hoefde tenslotte alleen een tandwortel te worden verwijderd. Het leverde me drie venijnige prikken in mijn tandvlees op en al die tijd had ik nog geen chirurg gezien. Mijn bovenlip verstijfde en voelde raar aan. Toen ging een deur open, een in blauw verpakte man kwam binnen, gaf me een hand en noemde zijn naam, die ik niet verstond. Hij mopperde over mijn roken (waarom is tegenwoordig toch alles de schuld van roken) en ging aan de slag in mijn mond. Het voelde alsof hij de boel naar boven duwde en ik dacht, hé, hij moet eruit, sukkel, niet verder erin. Twee tellen later was hij klaar. Ik kreeg weer een hand en weg was hij. Echtgenoot vertelde me later dat er ook een hechting in mijn mond zat. Had ik niets van gevoeld. Alles bij elkaar heeft het zo’n zes à zeven minuten geduurd.

En nu komt het meest vreemde. Ik kreeg een recept voor 30 (echt waar, dertig) pijnstillers en een mondspoeling mee, maar kreeg meteen te horen dat ik de eerste 24 uur niet mocht spoelen en eventueel nabloeden gewoon moest doorslikken. Heel vreemd. Ik bleef in de auto wachten terwijl echtgenoot de apotheek in ging. Ik zag er namelijk zelf een beetje vreemd uit met een soort tampon op de plek waar mijn tand had gezeten. Hij kwam terug met meer dan de bedoeling was, want had de apotheker gezegd, de pijnstillers kunnen voor maagbloedingen zorgen als je bloedverdunners gebruikt. Hij had er dus maag beschermende pillen bij gegeven. Lekker spul weten artsen toch altijd voor te schrijven. Om een lang verhaal niet nog langer te maken, ik ben niet van de pijnstillers. En pijnstillers met dat soort bijwerkingen neem ik al helemaal niet. Ik heb ze trouwens helemaal niet nodig gehad. Tegen de tijd dat ik naar bed ging, was ik al volledig pijnvrij.

NIEUWE KANS

.

Vorig jaar had je het vreselijk moeilijk. Je was uit je vertrouwde grond gehaald en samen met wat anderen gewoon aan de kant geschoven. Dat vond je best lastig, helemaal omdat het ook nog eens erg koud werd. Je kreeg sneeuw over je voeten en wat vorst om het nog onaangenamer te maken. Na een paar weken mocht je weer terug naar je oude plekje. Maar het voelde niet goed, vreemde nieuwe grond onder je voeten. Je moest heel erg wennen en vastigheid zien te vinden. Ik bleef je aanmoedigen, drinken geven en opeens zag ik je op een paar plaatsen tekenen van leven geven.

“Zie je wel, je kan het”, sprak ik lovend. Maar veel meer liet je niet zien. Ik begon hevig te twijfelen of je het wel zou redden. Dit jaar krijg je een nieuwe kans en ik hoop van harte dat je die met al je takken grijpt. Want oh, je stond elk jaar zo mooi in bloei met van die prachtige grote bloemen.

Alsjeblieft, laat me je grote kracht weer zien, mijn mooie stoere gele Magnolia.

.

Geplaatst in WOW.

ONTWERPFOUTJE?

.

Steeds als ik een stukje schrijf, denk ik: dat moet je vaker doen. Ja, dat weet ik en toch lukt het op de één of andere manier maar niet. De tijd gaat zo snel en de dagen zijn zo vol. Dan gebeurt er ook nog regelmatig iets onverwachts en dan ben ik zo maar opeens weer een paar weken verder. Hebben jullie daar nou nooit last van?

Zusje heeft haar laatste chemokuur gehad en kan nu alleen maar wachten op de ct scan en dan vooral op een goede uitslag daarvan, maar ja dat duurt nog een paar weken. Onzekere tijden dus.

We hebben een aantal verjaardagen gehad en vorig weekend een winter bbq bij zoon R en wat doe ik op de dag voor die bbq? Gewoon tussen de middag een boterham eten en opeens iets hards voelen in mijn mond. Ik dacht dat er misschien een steentje in het brood terecht was gekomen. Helaas, was het maar zo simpel. Er was een tand afgebroken en nu loop ik met een groot gat in mijn mond en ook dat duurt nog even, want de tandarts kon er niets mee, dus moet ik naar een kaakchirurg om de wortel te laten verwijderen. Klinkt best simpel en snel, maar ook dat valt tegen want daar kan ik pas op 12 februari terecht. Gelukkig heb ik er (nog) geen pijn aan, maar als die kaakchirurg er mee bezig gaat, wordt dat waarschijnlijk wel iets anders. Daarna moet die wond eerst genezen en kan ik weer naar de tandarts om te zien of hij iets kan regelen. Ik heb al een plaatje in mijn mond en dat kan misschien met een extra tand uitgebreid worden. Nog even en ik loop met een compleet kunstgebit. Oh, joepie.

Ouderdom komt met gebreken is het gezegde, maar ik vind dit soort dingen niet echt nodig. Er zijn zo veel dieren op deze wereld bij wie continu tanden blijven komen, waarom kan dat bij ons mensen niet ook zo gaan? Het zou bovendien een hoop tandartskosten schelen. Klein foutje in het ontwerp van de mens, denk ik.

.

ZUSJES

.

De kop is er af, het jaar is al dertien dagen oud en het leven gaat gewoon door. Elk jaar weer verwacht ik iets van een verandering te merken na de jaarwisseling, maar steeds word ik teleurgesteld. De enige merkbare verandering is dat cijfer in het jaartal, net als je gewend bent aan het laatste cijfertje is het weer tijd om te vernieuwen. Aan goede voornemens doe ik niet. Als je op enig moment vindt dat je iets zou moeten veranderen, dan moet je niet wachten tot een jaarwisseling, maar meteen actie ondernemen, denk ik. Vaak is het zo dat van uitstel ook afstel komt, dus actie werkt het best wanneer het idee tot verandering in je opkomt. Zelf heb ik niet zo’n behoefte aan verandering, maar de laatste paar maanden hebben me wel duidelijk gemaakt, dat je moet genieten van al het moois dat je tegenkomt. En van al het minder moois toch maar proberen iets positiefs te maken. Het leven is te kort om te piekeren en somber te zijn. Zielig zijn en zeuren kan altijd nog.

Zo waren we gisteren bij mijn zusje om haar gezelschap te houden, terwijl haar echtgenoot naar Den Haag ging voor de tweede verjaardag van zijn kleinzoon. Het idee dat ze de hele dag alleen zou zijn, stond me niet aan, dus die beslissing was snel genomen. Gisteren was tevens de verjaardag van ons in 2007 overleden andere zusje. Zij zou zeventig jaar geworden zijn. We hebben ’s morgens voor de verjaardag van de kleinzoon een heerlijk gebakje gegeten en ’s middags voor de verjaardag van ons zusje een lekker saucijzenbroodje. De tv stond aan om naar het schaatsen te kijken, maar we hebben meer zitten kletsen en lachen dan gekeken. Haar door de chemo kale hoofd is prachtig en als ze lacht, straalt ze echt. Het is een heerlijke ontspannen dag geworden, voor zusje, voor ons, maar ook voor zwager, die het stiekem toch wel fijn vond, dat wij zusje gezelschap kwamen houden. Dit soort dagen is onbetaalbaar.

.